{"componentChunkName":"component---src-templates-part-template-js","path":"/is/1","result":{"data":{"allParts":{"totalCount":6},"allSections":{"totalCount":4,"edges":[{"node":{"htmlAst":{"type":"root","children":[{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"lead","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Í þessum fyrsta kafla námskeiðsins kynnum við gervigreind til sögunnar með því að skoða hvernig hugtakið er skilgreint og gefa nokkur dæmi um það."}]},{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Þú veist vafalaust að gervigreind er ofarlega á baugi núna. Hún er svo áberandi í umfjöllun fjölmiðla og almennri umræðu að erfitt er að láta hana framhjá sér fara. Þú hefur kannski veitt því athygli líka að fólk leggur mismunandi skilning í „gervigreind“. Þegar orðið er nefnt sjá sumir fyrir sér manngerðar „lifandi“ verur sem öðlast svo mikla greind að þær slá okkur mannfólkinu við, en í hugum annarra getur nánast öll tækni sem felur í sér gagnavinnslu flokkast undir gervigreind."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Við leggjum drög að útskýringu okkar á gervigreind með því að ræða hér á eftir hvað gervigreind er, hvernig við getum skilgreint hana og á hvaða hátt hún tengist öðrum sviðum og tæknigreinum. Fyrst viljum við þó nefna þrjú mismunandi notkunarsvið gervigreindar sem varpa ljósi á mismunandi þætti hennar. Við víkjum svo aftur að hverju notkunarsviði síðar í námskeiðinu til að auka skilning okkar á efninu."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"illustrations","properties":{"motive":"example-1","color":"#e9e9ed","frombottom":"0","totalheight":"70%"},"children":[]},{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"h2","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Notkunarsvið 1. Sjálfkeyrandi bílar"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Í sjálfkeyrandi bílum þurfa margs konar gervigreindarkerfi að koma saman: leit og áætlun til að finna hentugustu leiðina frá A til B, tölvusjón til að greina hindranir á veginum, og ákvarðanataka við óvissar aðstæður til að bregðast við flóknu og síbreytilegu umhverfi. Öll kerfin verða að starfa með nánast óaðfinnanlegri nákvæmni til að forðast óhöpp og árekstra."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Tæknikerfi af sama tagi má finna í öðrum sjálfstýrðum kerfum, t.d. róbótum sem notaðir eru við heimsendingar, fljúgandi drónum og sjálfstýrðum skipum."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"element","tagName":"strong","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Áhrif á daglegt líf:"}]},{"type":"text","value":" Búast má við að öryggi í umferðinni aukist þegar fram í sækir og kerfin verða orðin áreiðanlegri en mannlegir bílstjórar. Vöruflutningakeðjur verða skilvirkari. Fólk tekur í auknum mæli að sér umsjónarhlutverk og fylgist með því sem fram fer en vélarnar sjá um sjálfan aksturinn. Flutningar eru svo snar þáttur í lífi okkar að trúlega hefur þetta ýmsar aðrar afleiðingar sem við höfum ekki áttað okkur á ennþá."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"illustrations","properties":{"motive":"example-2","color":"#e9e9ed","frombottom":"0","totalheight":"80%"},"children":[]},{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"h2","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Notkunarsvið 2. Sjálfvirk meðmælakerfi"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Upplýsingarnar sem verða á vegi okkar á dæmigerðum degi eru að mörgu leyti sniðnar að hverjum einstaklingi. Þar má nefna efnið sem við sjáum á Facebook, Twitter, Instagram og öðrum samfélagsmiðlum, auglýsingar á vefsíðum sem við skoðum og meðmælakerfi fyrir tónlist á Spotify eða kvikmyndaefni á Netflix, HBO og öðrum streymisveitum. Margar efnisveitur á netinu, t.d. vefsíður dagblaða og fjölmiðlafyrirtækja og leitarvélar á borð við Google, sníða framboð sitt á efni einnig eftir hverjum notanda."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Sama forsíðan blasir við öllum lesendum prentaðrar útgáfu Morgunblaðsins eða Fréttablaðsins, en forsíða vefútgáfunnar breytist eftir því hver notandinn er. Hugbúnaðurinn sem stýrir því hvaða efni þér er sýnt byggist á gervigreind."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"element","tagName":"strong","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Áhrif á daglegt líf:"}]},{"type":"text","value":" Fyrirtæki gefa almennt ekki upp hvernig hugbúnaðurinn þeirra vinnur í smáatriðum, en þekking á grundvallaratriðum þessarar tækni gerir það auðveldara að skilja hvaða áhrif hún getur haft. Þar er meðal annars um að ræða svokallaðar skoðanabólur (e. filter bubbles), bergmálsklefa (e. echo chambers), tröllabú og falsfréttir, en einnig nýjar tegundir áróðurstækni."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"illustrations","properties":{"motive":"example-3","color":"#e9e9ed","frombottom":"0","totalheight":"74%"},"children":[]},{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"h2","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Notkunarsvið 3. Myndgreining og myndvinnsla"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Andlitsgreining er tækni sem þegar er orðin algeng í mörgum algengum notendaöppum, svo og hugbúnaði sem bæði fyrirtæki og stjórnvöld nota. Þú getur notað andlitsgreiningu til að raða ljósmyndunum þínum eftir því hverjir sjást á þeim eða merkja andlit á samfélagsmiðlum sjálfkrafa, og yfirvöld geta notað hana við vegabréfaskoðun. Svipaða tækni má nota í sjálfkeyrandi bílum til að greina önnur farartæki og hindranir í umhverfinu, eða til að áætla "},{"type":"element","tagName":"a","properties":{"target":"_blank","rel":["noopener","noreferrer"],"href":"https://valohai.com/success-stories/satellite-image-detection/"},"children":[{"type":"text","value":"fjölda villtra dýra í tilteknum stofni"}]},{"type":"text","value":", svo að fátt eitt sé nefnt."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Gervigreind má einnig nota til að búa til myndefni eða breyta því með ýmsum hætti. Dæmi um slíka tækni, sem þegar er í notkun, eru forrit sem líkja eftir tilteknum myndlistarstíl (e. style transfer) og gera hverjum sem er kleift að breyta eigin ljósmyndum þannig að þær líkist til dæmis málverki eftir Vincent van Gogh, og tölvugert útlit kvikmynda á borð við Avatar og Hringadróttinssögu og mörgum vinsælum teiknimyndum frá Pixar, þar sem tölvuteiknaðar persónur líkja eftir svipbrigðum og hreyfingum raunverulegra leikara."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"element","tagName":"strong","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Áhrif á daglegt líf:"}]},{"type":"text","value":" Þegar tækni af þessu tagi er orðin fullkomnari og komin í almenna notkun verður auðvelt að sýna atburði í röngu ljósi með því að búa til fölsuð myndskeið sem eru svo eðlileg að sjá að ógerlegt er að greina þau frá raunverulegum upptökum. Þá finnst okkur ef til vill að við getum ekki lengur trúað okkar eigin augum."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"illustrations","properties":{"motive":"defineai-IS"},"children":[]},{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"h2","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Hvað er, og hvað er ekki, gervigreind? Þetta er ekki auðveld spurning!"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Þann mikla áhuga sem fjölmiðlar sýna gervigreind má að hluta til skýra með því að orðið er notað nú á dögum um ýmislegt sem hét áður öðrum nöfnum. Orðið gervigreind er notað um hina fjölbreyttustu hluti, allt frá tölulegum upplýsingum og greiningu á gögnum til handkóðaðra reglna. Hvernig stendur á þessu? Hvers vegna er almennur skilningur á gervigreind svona þokukenndur? Ástæðurnar eru margar."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"contentwithicon","properties":{"motive":"reason1","heading":"Ástæða 1: Engin almennt viðurkennd skilgreining er til","description":"Nákvæm skilgreining á gervigreind er ekki til, ekki einu sinni meðal þeirra sem sinna rannsóknum á gervigreind. Öllu heldur taka hugmyndir þeirra um þetta stöðugum breytingum eftir því sem tiltekin viðfangsefni hætta að teljast til gervigreindar eða ný viðfangsefni verða til.<br><br>Gamall nördabrandari er á þá leið að skilgreiningin á gervigreind sé „svalir hlutir sem tölvur ráða ekki við“. Það hlálega við það er að samkvæmt slíkri skilgreiningu verða aldrei neinar framfarir í gervigreind. Um leið og okkur tekst að leysa eitthvað „svalt“ með tölvu hættir það að teljast viðfangsefni sem fellur undir gervigreind. Í þessari skilgreiningu leynist samt sannleikskorn. Sjálfvirkar aðferðir fyrir leit og áætlunargerð voru til að mynda flokkaðar undir gervigreind fyrir fimmtíu árum. Nú á dögum eru þær hluti af námsefni allra nemenda í tölvunarfræði. Þekking á tilteknum aðferðum til að vinna úr óvissum upplýsingum hefur að sama skapi aukist svo hratt að búast má við að þær verði bráðum taldar til tölfræði eða líkindafræði fremur en gervigreindar."},"children":[{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"contentwithicon","properties":{"motive":"reason2","heading":"Ástæða 2: Arfleifð vísindaskáldskaparins","description":"Þær hugmyndir um gervigreind sem fram koma í vísindaskáldskap, bæði í bókum og kvikmyndum, auka enn á ruglinginn um merkingu hugtaksins gervigreind. Í vísindaskáldskap má oft finna vingjarnleg vélmenni sem dæla úr sér óumbeðnum upplýsingum eða fyndnum athugasemdum, en láta sig stundum dreyma um það líka að feta í fótspor Gosa og breytast í mann. Önnur algeng tegund vélmenna í vísindaskáldskap er sú sem bruggar eigendum sínum launráð í anda ævintýranna um lærisveina galdramanna og norna eða sagnanna af <a target='_blank' rel='noopener noreferrer' href='https://en.wikipedia.org/wiki/Golem'>leirkarlinum Golem</a> í Prag.\n  <br><br>Persónur af þessu tagi eru oft aðeins vélmenni á yfirborðinu, í þeim skilningi að hegðun þeirra er mannleg, og það er mjög skiljanlegt vegna þess að skáldskapur — einnig vísindaskáldskapur — verður að höfða til mannlegra lesenda sem gæti þótt fráhrindandi að lesa um greind sem er undarleg og ókunnugleg. Oft er best að túlka vísindaskáldskap þannig að honum sé ætlað að endurspegla stöðu mannsins í heiminum hverju sinni, og vélmennin má þá skoða sem fulltrúa kúgaðra samfélagshópa, eða jafnvel líta á þau sem táknmynd um leit mannsins að tilgangi lífsins."},"children":[{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"contentwithicon","properties":{"motive":"reason3","heading":"Ástæða 3: Það sem virðist auðvelt er í raun erfitt...","description":"Erfiðleikarnir við að skilja gervigreind stafa einnig af því að ekki er alltaf augljóst hvað er auðvelt að leysa og hvað erfitt. Taktu upp hlut sem þú finnur nálægt þér og hugsaðu svo um hvað þú gerðir. Þú notaðir augun til að líta í kringum þig, gerðir þér grein fyrir hvaða hluti væri hentugt að grípa, valdir einn þeirra og ákvaðst hvernig höndin þyrfti að hreyfast til að þú gætir teygt þig eftir honum. Loks hreyfðir þú höndina með því að beita ýmsum vöðvum í réttri röð og þannig tókst þér að taka utan um hlutinn með hæfilega miklum krafti til að halda honum milli fingra þér.<br><br>Það getur verið erfitt að átta sig á því hversu flókin þessi athöfn er. Stundum verður það þó augljóst þegar eitthvað fer úrskeiðis, t.d. ef hluturinn sem valinn er reynist miklu þyngri eða léttari en búast mátti við eða ef dyrnar eru opnaðar hinum megin frá einmitt þegar þú teygir þig í húninn, og það getur sett þig alveg úr jafnvægi. Oftast finnst okkur að við gerum hluti af þessu tagi fyrirhafnarlaust, en sú tilfinning byggist á vana sem þakka má milljóna ára þróun og margra ára æfingu allt frá barnæsku.<br><br>Þó að okkur þyki auðvelt að grípa um hluti er gríðarlega erfitt að finna leiðir til að láta róbóta gera það, og miklar rannsóknir eiga sér nú stað á því sviði. Tvö nýleg dæmi um það eru <a target='_blank' rel='noopener noreferrer' href='https://spectrum.ieee.org/automaton/robotics/artificial-intelligence/google-large-scale-robotic-grasping-project'>smíði Google á vélmennum sem geta gripið</a> og <a target='_blank' rel='noopener noreferrer' href='https://www.plymouth.ac.uk/research/agri-tech/automated-brassica-harvesting-in-cornwall-abc'>vélmenni sem notað er við blómkálsuppskeru</a>."},"children":[{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"contentwithicon","properties":{"motive":"reason4","heading":"...og það sem virðist erfitt er í raun auðvelt","description":"Okkur getur á hinn bóginn þótt afar erfitt að ná tökum á skák eða leysa stærðfræðiþrautir. Góður árangur næst ekki nema með margra ára þjálfun, mikilli heilastarfsemi og gríðarlegri einbeitingu. Það er engin furða að í fyrstu snerust rannsóknir á gervigreind að miklu leyti um hluti af þessu tagi og mörgum kann að hafa fundist á þeim tíma að slík verkefni sneru að sjálfum kjarna mannlegrar greindar.<br><br>\n  Síðar hefur komið í ljós að skák er verkefni sem hentar tölvum mjög vel, því að þær eiga gott með að fylgja tiltölulega einföldum reglum og geta borið saman stöður marga leiki fram í tímann í krafti reiknigetu sem nemur milljörðum aðgerða á hverri sekúndu. Tölvur báru að lokum sigurorð af ríkjandi heimsmeistara í skák í hinu fræga einvígi <a target='_blank' rel='noopener noreferrer' href='https://en.wikipedia.org/wiki/Deep_Blue_versus_Garry_Kasparov'>Deep Blue gegn Kasparov</a> árið 1997. Hefði nokkurn órað fyrir að miklu erfiðara reyndist að finna leið til að fá vélina til að grípa um taflmennina og færa þá til á skákborðinu án þess að velta því um koll? Í 2. hluta verður farið yfir aðferðirnar sem notaðar eru til að spila leiki á borð við skák og myllu.<br><br>Mörg (þó ekki öll) verkefni í dæmigerðu stærðfræðinámi á framhaldsskólastigi eða fyrstu árum háskóla eru að sama skapi þess eðlis að þau má leysa með aðstoð reiknivélar og nokkurra einfaldra reglna, enda þótt við þurfum (það sem okkur sýnist vera) mannlegt innsæi og útsjónarsemi til að ná dýpri tökum á stærðfræði."},"children":[{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"h2","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Hvað væri þá gagnlegri skilgreining á gervigreind?"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Ein leið til að finna gagnlegri skilgreiningu á gervigreind en spaugið „hlutir sem tölvur ráða ekki ennþá við“ er að gera grein fyrir tilteknum eiginleikum gervigreindar, í þessu tilviki sjálfstjórn og aðlögunarhæfni."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"key-terminology","properties":{"terminologies":"[\n      {\"title\":\"Sjálfstjórn\",\"content\":\"Hæfnin til að vinna verkefni í flóknu umhverfi án þess að notandi þurfi stöðugt að stýra þeirri vinnu eða fylgjast með henni.\"},\n      {\"title\":\"Aðlögunarhæfni\",\"content\":\"Hæfnin til að auka árangurinn af vinnunni með því að læra af fenginni reynslu.\"}\n  ]"},"children":[{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"h3","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Orð geta verið villandi"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Við verðum að vanda orðavalið þegar gervigreind er skilgreind og rætt um hana því að orðin sem notuð eru geta verið afar villandi. Dæmi um slík orð eru nám, skilningur og greind."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Við myndum t.d. hugsanlega vilja segja að kerfi hafi til að bera greind ef það skilar okkur góðum akstursleiðbeiningum í bílnum eða finnur merki um sortuæxli á ljósmyndum af húð. Þegar orðið „greind“ er notað í slíku samhengi getur það ýtt undir þá hugmynd að kerfið gæti ráðið við alls kyns verkefni sem við sinnum með okkar mannlegu greind, svo sem að kaupa í matinn og útbúa kvöldmat, setja í þvottavél og brjóta saman þvott o.s.frv."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Þegar sagt er að kerfi með tölvusjón skilji myndir vegna þess að það getur greint að á tiltekinni mynd eru hlutir á borð við aðra bíla, gangandi vegfarendur, byggingar, vegi o.s.frv. getur orðið „að skilja“ með sama hætti vakið þá hugmynd að kerfið myndi einnig skilja að þó að það sjái mann í bol með áprentaðri mynd af vegi þýði það ekki að leyfilegt sé að aka á þeim vegi (og yfir manninn)."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Báðar ályktanirnar væru þó rangar."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n  "},{"type":"element","tagName":"note","properties":{"heading":"Forðumst „ferðatöskuorð“","description":"<a target='_blank' rel='noopener noreferrer' href='https://en.wikipedia.org/wiki/Marvin_Minsky'>Marvin Minsky</a>, einn merkustu frumkvöðla á sviði vitsmunavísinda og gervigreindar, kallaði þau orð „ferðatöskuorð“ (e. <i>suitcase word</i>) sem bera í sér margar mismunandi merkingar sem fylgja því og vekja hugrenningatengsl enda þótt mælandinn hafi aðeins eina merkingu í huga. Ef slík orð eru notuð eykur það hættuna á misskilningi eða mistúlkun eins og í dæmunum hér á undan."},"children":[{"type":"text","value":"\n  "}]},{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Mikilvægt er að muna að greind er ekki fyrirbæri á borð við hita á þann hátt að hún hafi aðeins eina vídd. Við getum borið saman hita gærdagsins og hita dagsins í dag, eða hitann í Reykjavík og hitann í Róm, og sjáum þá strax muninn. Okkur hættir á sama hátt til að halda að raða megi fólki eftir greind eftir svipuðu kerfi — greindarvísitala á einmitt að geta þjónað þeim tilgangi. Þegar kemur að gervigreind er hins vegar augljóst að engin leið er að bera mismunandi gervigreindarkerfi saman með því að bregða einum mælikvarða á greind þeirra. Er skákforrit greindara en ruslpóstssía, eða er kerfi sem gefur notendum ábendingar um tónlist greindara en sjálfkeyrandi bíll? Slíkar spurningar eru merkingarlausar. Ástæðan er sú að hér er um að ræða svokallaða sérhæfða gervigreind (nánar um hana í lok 1. hluta): Þótt gervigreindarkerfi geti leyst eina þraut segir það ekkert um hversu vel það nýtist til að leysa önnur óskyld verkefni."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"h2","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Hvers vegna er „ögn af gervigreind“ betra orðalag en „þessi gervigreind“?"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Greinarmunurinn á kerfum með og án gervigreindar er ekki skýr. Þó að stundum fari ekki milli mála að tiltekin aðferð byggist á gervigreind, eða að hún geri það ekki, eru einnig til aðferðir sem bættar hafa verið með ögn af gervigreind (rétt eins og þegar bragðbætt er með ögn af salti). Þannig getur stundum verið heppilegra að tala um að kerfi hafi tiltekna eiginleika gervigreindar en að deila um hvort eitthvað er gervigreind eða ekki."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n  "},{"type":"element","tagName":"note","properties":{"heading":"Tölum ekki um „gervigreindir“","description":"Við mælum með því að orðið gervigreind sé ekki notað í fleirtölu, þ.e. að ekki sé talað um „þær gervigreindirnar“, svo dæmi sé tekið. Gervigreind er vísinda- og fræðigrein, rétt eins og stærðfræði eða líffræði. Það merkir að gervigreind er samsafn hugtaka, óleystra verkefna og aðferða til að finna lausnir á þeim.<br><br>Vegna þess að gervigreind er vísindagrein er órökrétt að tala um „gervigreindir“, á sama hátt og ekki er talað um „líffræðir“. Þetta ætti líka að blasa við þegar reynt er að segja, til dæmis, „við þurfum fleiri gervigreindir“. Það hljómar einfaldlega rangt, ekki satt? (Okkur finnst það.)"},"children":[{"type":"text","value":"\n  "}]},{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Þvert á það sem við segjum hér heyrist þó oft talað um gervigreind eins og um teljanlegt fyrirbæri væri að ræða. Dæmi um það er fyrirsögnin "},{"type":"element","tagName":"a","properties":{"href":"https://www.engadget.com/2018/02/07/deepheart-diabetes-cardiogram-ai/","target":"_blank","rel":["noopener","noreferrer"]},"children":[{"type":"text","value":"Data from wearables helped teach an AI to spot signs of diabetes"}]},{"type":"text","value":", („Gögn úr klæðtækjum gerðu sérhannaðri gervigreind kleift að finna merki um sykursýki“). Fyrirsögnin er þó að öðru leyti býsna góð því að í henni er bent á mikilvægi gagnasöfnunar og fram kemur að kerfið ráði aðeins við að finna merki um sykursýki en ekki að greina sjúkdóminn eða taka ákvarðanir um meðferð. Umfram allt þurfum við að forðast fullyrðingar á borð við "},{"type":"element","tagName":"a","properties":{"href":"https://futurism.com/google-artificial-intelligence-built-ai/","target":"_blank","rel":["noopener","noreferrer"]},"children":[{"type":"text","value":"Google's artificial intelligence built an AI that outperforms any made by humans"}]},{"type":"text","value":", („Gervigreindarreiknirit Google smíðaði gervigreind sem slær við öllum þeim sem menn hafa áður smíðað“). Þetta er ein allra mest villandi fyrirsögn um gervigreind sem við höfum nokkurn tíma rekist á (en rétt er að taka fram að hún er ekki komin frá rannsóknardeild Google (Google Research))."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Orðalag af þessu tagi kemur að vísu ekki mikið að sök ef vit er í því sem sagt er að öðru leyti, en ef þú vilt hljóma eins og þú kunnir skil á faginu er best að forðast að segja „gervigreindir“ og tala í staðinn um aðferðir gervigreindar og gervigreindarkerfi."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"quiz","properties":{"quizid":"762db298-7514-554e-a9c8-f5713af8a848"},"children":[{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"}]}],"data":{"quirksMode":false}},"excerpt":"Þú veist vafalaust að gervigreind er ofarlega á baugi núna. Hún er svo áberandi í umfjöllun fjölmiðla og almennri umræðu að erfitt er að…","frontmatter":{"path":"/is/1/1","title":"Hver er skilgreiningin á gervigreind?","part":1,"type":"section","section":1,"lang":"is"}}},{"node":{"htmlAst":{"type":"root","children":[{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"lead","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Auk gervigreindar er gott að kunna skil á nokkrum öðrum náskyldum fræðigreinum, þó að ekki sé nema að nafninu til. Meðal þeirra eru vélnám, gagnavísindi og djúpnám."}]},{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"element","tagName":"strong","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Segja má að vélnám"}]},{"type":"text","value":" sé undirgrein gervigreindar, og gervigreindin sjálf undirgrein "},{"type":"element","tagName":"strong","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"tölvunarfræði"}]},{"type":"text","value":" (flokkun af þessu tagi er þó oft fremur ónákvæm og sumir þættir vélnáms geta með jafngóðum rökum flokkast undir tölfræði). Með vélnámi opnast leiðir til að smíða gervigreindarlausnir með aðlögunarhæfni. Í stuttu máli getum við notað eftirfarandi skilgreiningar:"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"key-terminology","properties":{"terminologies":"[\n      {\"title\":\"Vélnám\",\"content\":\"Kerfi sem skila betri árangri í tilteknu verkefni eftir því sem þau afla sér meiri reynslu eða gagna.\"}\n  ]"},"children":[{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"element","tagName":"strong","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Djúpnám"}]},{"type":"text","value":" er undirgrein vélnáms sem er undirgrein gervigreindar, og hún er sjálf undirgrein tölvunarfræði. Við förum nánar ofan í djúpnám í 5. hluta og látum nægja að nefna hér að „dýptin“ í djúpnámi vísar til þess að notuð eru afar flókin stærðfræðilíkön og að aukin reiknigeta nýjustu tölvukerfa hefur gert vísindamönnum kleift að gera slík líkön enn dýpri og flóknari með þeim hætti að þau virðast nú ekki aðeins frábrugðin eldri líkönum að stærð og gerð, heldur einnig í eðli sínu. Eins og þetta sýnir er uppbygging vísindagreina oft með þeim hætti að þær skiptast í sífellt sérhæfðari undirgreinar, undirgreinar undirgreina o.s.frv. Vísindamenn geta þannig einbeitt sér að afmörkuðu viðfangsefni til þess að afla sér viðhlítandi skilnings á þekkingunni sem sífellt safnast upp, og skapa nýja þekkingu um það efni — eða jafnvel stundum til að leiðrétta og endurbæta eldri þekkingu."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"element","tagName":"strong","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Orðið Gagnavísindi"}]},{"type":"text","value":" er tiltölulega nýlegt regnhlífarheiti (þ.e. heiti sem tekur til nokkurra undirgreina) yfir greinar á borð við vélnám og tölfræði, og undir það falla einnig tilteknir þættir tölvunarfræði, m.a. reiknirit, gagnageymslur og þróun vefhugbúnaðar. Gagnavísindi eru jafnframt hagnýt grein sem krefst góðs skilnings á efnissviðinu sem tekið er fyrir hverju sinni, hvort sem það er til dæmis fyrirtækjarekstur eða tiltekin vísindagrein: í hvaða tilgangi er unnið (hvað „virðisauki“ merkir í viðkomandi grein), hvaða forsendur eru lagðar til grundvallar, og hvaða skorður starfinu eru settar. Lausnir á sviði gagnavísinda fela oft í sér að minnsta kosti ögn af gervigreind (en oftast ekki eins mikið og ætla mætti af fréttafyrirsögnum)."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"element","tagName":"strong","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Róbótatækni"}]},{"type":"text","value":" (e. "},{"type":"element","tagName":"em","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"robotics"}]},{"type":"text","value":")  merkir smíði og forritun þjarka og vélmenna sem koma eiga að notum í flóknum aðstæðum í umhverfi okkar. Róbótatækni er í vissum skilningi kjarnaviðfangsefni gervigreindar sökum þess að í henni sameinast nær öll svið greinarinnar. Nokkur slík svið eru:"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"ul","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"li","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Tölvusjón og talgreining til að nema umhverfið"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"li","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Málgreining, upplýsingaheimt og rökleiðsla á óvissum forsendum til að vinna úr skipunum og áætla afleiðingar hugsanlegra athafna"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"li","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Vitsmunalíkanagerð og tölvuúrvinnsla mannlegra kennda (kerfi sem bregðast við því hvernig fólk sýnir tilfinningar sínar eða líkja eftir þeim) til að geta átt samskipti við mannlegar verur og unnið með þeim"}]},{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Vélnám reynist oft vera besta nálgunin þegar kemur að gervigreindarverkefnum í tengslum við róbóta og er því ein höfuðgrein gervigreindar á sviði róbótatækni."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n  "},{"type":"element","tagName":"note","properties":{"heading":"Hvað er róbóti?","description":"Róbóti er í stuttu máli vél sem sameinar skynjara (sem nema umhverfið) og hreyfiliða (sem stýra hreyfingum vélarinnar í umhverfinu) ásamt hugbúnaði sem gerir vélinni kleift að framkvæma verk í ákveðinni röð. Lesendur sem eru vanir róbótum úr vísindaskáldskap sjá oftast fyrir sér vélmenni sem ganga stirðlega og tala með málmkenndri og tilbrigðalausri rödd. Róbótar sem eru í raunverulegri notkun eru mjög ólíkir þessu, enda eru þeir hannaðir í samræmi við verkið sem vinna þarf. Oftast er verkið eða notkunarsviðið þess eðlis að ekkert er á því að græða að smíða róbótann í mannsmynd. Við notum ekki vélmenni með mannlegt útlit til að sjá um uppþvottinn heldur stingum við borðbúnaðinum í vélar sem nota vatnsbunur til að ná honum hreinum.<br><br>Það er ekki alveg augljóst, en öll farartæki sem búa yfir sjálfstjórn í einhverjum mæli og eru búin skynjurum og hreyfiliðum teljast einnig þjarka- eða róbótatækni. Hugbúnaðarlausnir á borð við snjallmenni (sjálfvirk spjallforrit á þjónustusíðum) eru hins vegar ekki eiginleg róbótatækni, þó að þær séu tæknilega séð hugbúnaðarróbótar og gangi stundum undir nafninu „bottar“."},"children":[{"type":"text","value":"\n  "}]},{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"quiz","properties":{"quizid":"83c1f102-3a17-5689-a395-a12c21ba0387"},"children":[{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"quiz","properties":{"quizid":"d7abad76-9b8f-5aa6-8f50-dcc393e656cb"},"children":[{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"}]}],"data":{"quirksMode":false}},"excerpt":"Segja má að vélnám sé undirgrein gervigreindar, og gervigreindin sjálf undirgrein tölvunarfræði (flokkun af þessu tagi er þó oft fremur…","frontmatter":{"path":"/is/1/2","title":"Skyld fræðasvið","part":1,"type":"section","section":2,"lang":"is"}}},{"node":{"htmlAst":{"type":"root","children":[{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"lead","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Sjálft hugtakið „gervigreind“ er þess eðlis að það vekur heimspekilegar spurningar um hvort hegðun getur aðeins talist bera vott um greind eða vitsmuni ef hugur eða vitund býr að baki, og hvort nota megi tölvur til að líkja eftir eða skapa vitund."}]},{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"h2","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Turing-prófið"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"element","tagName":"a","properties":{"href":"https://en.wikipedia.org/wiki/Alan_Turing","target":"_blank","rel":["noopener","noreferrer"]},"children":[{"type":"text","value":"Alan Turing"}]},{"type":"text","value":" (1912–1954) var enskur stærðfræðingur og rökfræðingur. Hann er oft kallaður „faðir tölvunarfræðinnar“, og það með réttu. Turing hafði gríðarmikinn áhuga á greind og hugsun, og á því hvort nota mætti vélar til að líkja eftir þessu tvennu. Helsta framlag hans á sviði gervigreindar var svonefndur „hermileikur“, sem síðar fékk nafnið "},{"type":"element","tagName":"a","properties":{"href":"https://en.wikipedia.org/wiki/Turing_test","target":"_blank","rel":["noopener","noreferrer"]},"children":[{"type":"text","value":"Turing-prófið"}]},{"type":"text","value":"."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Prófið er fólgið í því að mannlegur spyrjandi á samtal við tvo notendur, A og B, með því að skiptast á skriflegum skilaboðum við þá (í gagnvirku spjalli). Ef spyrjandinn getur ekki skorið úr um hvor notandinn, A eða B, er tölva og hvor er mannlegur er sagt að tölvan hafi staðist prófið. Rökin eru þau að ef ógerningur er að greina á milli tölvu og manneskju í samtali á venjulegu tungumáli þá hljóti tölvan að hafa greind sem jafna má til mannlegrar greindar."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"illustrations","properties":{"motive":"turing-test","color":"#e9e9ed","frombottom":"0","totalheight":"23%"},"children":[]},{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Turing hafði hér í huga það sama og fram kemur í spakmælinu hans Forrest Gump: „Heimskur er ef af heimsku lætur“ (Stupid is as stupid does). Á sama hátt hefði Turing getað sagt „Greindur er ef af greind mælir“. Með öðrum orðum hefur tiltekin vera til að bera greind ef engin leið er að gera mun á henni og annarri greindri veru með því einu að fylgjast með athöfnum hennar eða hegðun. Turing fór aðeins þá leið að takmarka athafnirnar við samræður á þann hátt að spyrjandinn getur ekki byggt ákvörðun sína á neinu sýnilegu."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"h2","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Þetta vekur vandasama spurningu: Hafa allar verur sem líkjast mannfólki þar með til að bera greind?"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Sú gagnrýni hefur komið fram á Turing-prófið sem greindarpróf að það mæli hugsanlega fremur hvort tölvan hagi sér eins og mannvera en hvort hún búi yfir greind. Þannig hafa nokkur forrit „staðist“ prófið með því að skipta stöðugt um umræðuefni, gera látlaust stafsetningarvillur og neita stundum með öllu að svara. Frægt dæmi um þetta er "},{"type":"element","tagName":"a","properties":{"href":"https://en.wikipedia.org/wiki/Eugene_Goostman","target":"_blank","rel":["noopener","noreferrer"]},"children":[{"type":"text","value":"Eugene Goostman"}]},{"type":"text","value":", 13 ára úkraínskur skólapiltur sem reynir stöðugt að forðast að svara spurningum með því að segja brandara og víkja talinu að naggrísnum sínum. Hér fer á eftir stuttur bútur úr samtali við Eugene Goostman af "},{"type":"element","tagName":"a","properties":{"href":"https://www.scottaaronson.com/blog/?p=1858","target":"_blank","rel":["noopener","noreferrer"]},"children":[{"type":"text","value":"bloggsíðu sem Scott Aaronson heldur úti"}]},{"type":"text","value":":"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"h2","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Er Eugene tölva eða maður?"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"element","tagName":"strong","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Spyrjandi:"}]},{"type":"text","value":" Hvað hefur úlfaldi marga fætur?"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"element","tagName":"strong","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Eugene:"}]},{"type":"text","value":" 2 til 4, held ég. Kannski þrjá? :-))) Annars gleymdi ég að spyrja þig um sérgreinina þína — eða varstu búinn að nefna hana?"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"element","tagName":"strong","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Spyrjandi:"}]},{"type":"text","value":" Hvað hefur þúsundfætla marga fætur?"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"element","tagName":"strong","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Eugene:"}]},{"type":"text","value":" Bara tvo, en stökkbreyttar tegundir frá Tjernóbýl geta haft allt upp í fimm. Ég veit að þú átt að leggja fyrir mig gildrur."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"element","tagName":"strong","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Spyrjandi:"}]},{"type":"text","value":" Nei, ég þarf bara að vera viss um að þú sért ekki forrit. Má ég ekki biðja þig að svara bara spurningunni: Hvað hefur maur marga fætur?"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"element","tagName":"strong","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Eugene:"}]},{"type":"text","value":" 2 til 4, held ég. Kannski þrjá? :-))) Þetta er svo áhugavert samtal, finnst þér ekki ;-)"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"element","tagName":"strong","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Spyrjandi:"}]},{"type":"text","value":" Skilurðu hvers vegna ég spyr þig svona einfaldra spurninga? Gerirðu þér grein fyrir að ég er bara að reyna að komast á bak við grímuna eins fljótt og hægt er til að sýna að þú sért forrit, eins og í myndinni „Blade Runner“?"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"element","tagName":"strong","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Eugene:"}]},{"type":"text","value":" ...bíddu"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"element","tagName":"em","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Eugene Goostman, sem eru í rauninni tölvuforrit, tókst að leiða 10 af 30 spyrjendum á villigötur og telja þeim trú um að hann væri raunverulegur maður."}]}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"illustrations","properties":{"motive":"chinese-room","color":"#e9e9ed","frombottom":"12.6%","totalheight":"69%"},"children":[]},{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"h2","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Kínverska herbergið"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Sumir hafa gagnrýnt þá hugmynd að leggja megi greind að jöfnu við athæfi sem virðist bera vott um greind. Þekktust er röksemdafærslan sem John Searle setti fram í hugsunartilrauninni "},{"type":"element","tagName":"a","properties":{"href":"http://www.iep.utm.edu/chineser/","target":"_blank","rel":["noopener","noreferrer"]},"children":[{"type":"text","value":"Kínverska herbergið"}]},{"type":"text","value":". Hann lýsir þar tilraun sem fer fram með þeim hætti að maður sem kann enga kínversku er lokaður inni í herbergi. Skilaboðum á kínversku er síðan stungið inn í herbergið í gegnum lúgu. Maðurinn í herberginu hefur fengið í hendur gríðarmikla handbók sem hefur að geyma ítarlegar leiðbeiningar um hvernig svara megi skilaboðunum sem berast."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Searle benti á að þó að svörin úr herberginu geti komið fólkinu fyrir utan þannig fyrir sjónir að það eigi í samtali við kínverskumælandi manneskju þá breyti það því ekki að maðurinn í herberginu kunni enga kínversku. Af þessu leiðir, að mati Searle, að þótt athæfi vélar virðist bera vott um greind, t.d. á þann hátt að hún standist Turing-prófið, þýði það ekki að hún sé greind eða hafi til að bera það sem við mannfólkið köllum „huga“. Í stað orðsins „greind“ mætti nota orðið „vitund“ og setja fram svipaða röksemdafærslu."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"h2","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Býr sjálfkeyrandi bíll yfir greind?"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Meginröksemdin á bak við kínverska herbergið er að greind sé ekki þess eðlis að henni megi einfaldlega skipta upp í afmarkaðar vélrænar skipanir sem síðan er hægt að leysa af hendi með sjálfvirkni."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Sjálfkeyrandi bíll er dæmi um tiltekinn þátt greindar (hæfnina til að aka bíl) sem unnt er að sjálfvirknivæða á þann hátt. Kínverska herberginu er ætlað að sýna fram á að slík hæfni sé ekki raunveruleg greind, þótt hún komi okkur þannig fyrir sjónir. Með vísan til þess sem áður var sagt um „ferðatöskuorð“ getum við lýst þessu þannig að gervigreindarkerfið í bílnum sér hvorki né skilur umhverfi sitt, og veit ekki hvað hugtakið öruggur akstur felur í sér, með þeim hætti sem mannvera sér þetta, skilur og veit. Að áliti Searle merkir þetta að grundvallarmunur sé á vitsmunalegu athæfi kerfis af þessu tagi og því að búa yfir raunverulegri greind."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"h2","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Hve miklu máli skipta slík heimspekileg rök í reynd?"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Gríðarerfitt hefur reynst að finna skilgreiningu á greind, hvort sem hún er náttúruleg eða manngerð, eða á vitund, og deilur um þetta virðast engan enda ætla að taka. Í félagsskap hugsandi fólks geta slíkar umræður verið mjög ánægjulegar (og ef slíkan félagsskap vantar er hægt að græða mikið á að lesa bækur á borð við The Mind’s I eftir Hofstadter og Dennett)."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"p","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"Á hinn bóginn má einnig benda á, eins og "},{"type":"element","tagName":"a","properties":{"href":"http://jmc.stanford.edu/articles/aiphil/aiphil.pdf","target":"_blank","rel":["noopener","noreferrer"]},"children":[{"type":"text","value":"John McCarthy"}]},{"type":"text","value":" hefur gert, að heimspeki gervigreindar „mun að líkindum ekki breyta miklu um rannsóknir á sviði gervigreindar, þ.e. ekki fremur en vísindaheimspeki hefur almennt áhrif á vísindastarf“. Við munum því halda áfram að rannsaka kerfi sem nýtast okkur til að leysa fyrirliggjandi verkefni, án þess að velta því mikið fyrir okkur hvort slík kerfi búa yfir greind eða hegða sér aðeins eins og svo væri."}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"key-terminology","properties":{"terminologies":"[{\n\t\"title\": \"Alhliða og sérhæfð gervigreind\",\n\t\"content\": \"Í fréttum koma stundum fyrir hugtökin „alhliða gervigreind“ og „þröng“ eða „sérhæfð“ gervigreind. Hvað er átt við með þessum orðum? Þegar gervigreind er kölluð sérhæfð er átt við að hún ráði aðeins við eitt verkefni. Hugtakið alhliða gervigreind (á ensku artificial general intelligence eða AGI) vísar til vélar sem getur tekist á við hvers konar verkefni sem krefjast greindar. Allar gervigreindarlausnir sem eru í notkun nú á dögum teljast til sérhæfðrar gervigreindar, og alhliða gervigreind er enn ekki til nema í heimi vísindaskáldskaparins. Vísindamenn sem rannsaka gervigreind hafa nánast gefið það upp á bátinn að hanna almenna gervigreind vegna þess að litlar sem engar framfarir hafa orðið á því sviði í meira en 50 ár þrátt fyrir mikla viðleitni. Sérhæfð gervigreind tekur hins vegar gríðarlegum framförum um þessar mundir.\"},{\n  \"title\": \"Sterk eða veik gervigreind\",\n  \"content\": \"Á svipaðan hátt er greint milli „sterkrar“ og „veikrar“ gervigreindar. Þar er vísað til þess sem nefnt var hér á undan, þ.e. greinarmunarins milli þess að búa yfir greind og að sýna hegðun sem virðist bera vott um greind, sem Searle og fleiri heimspekingar hafa fjallað um. Sterk gervigreind væri jafngildi „hugar“ sem hefði til að bera bæði raunverulega greind og sjálfsvitund. Veik gervigreind er það sem við höfum þegar í hendi, þ.e. kerfi sem eru fær um vitsmunalegt athæfi enda þótt þau séu „bara“ tölvur.\"}]"},"children":[{"type":"text","value":"\n  "}]},{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"quiz","properties":{"quizid":"754f8e19-04b8-578d-b086-aacb7a66b4cf","peerreviewid":"74e2af62-6f18-5c00-a0e3-0cf4e9fd9185"},"children":[{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"}]},{"type":"text","value":"\n"},{"type":"element","tagName":"div","properties":{},"children":[{"type":"text","value":"\n  "},{"type":"element","tagName":"part-summary","properties":{"chapter":"1","heading":"Eftir þessa yfirferð á 1. hluta ættir þú að geta:","listitems":"[\n  {\"content\":\"útskýrt merkingu orðanna sjálfstjórn og aðlögunarhæfni sem lykilhugtaka á sviði gervigreindar\"},\n  {\"content\":\"greint milli raunhæfrar og óraunhæfrar gervigreindar (vísindaskáldskapar og veruleika)\"},\n  {\"content\":\"sagt frá grundvallarráðgátum í heimspeki sem tengjast gervigreind, meðal annars röklegum afleiðingum Turing-prófsins og hugsunartilraunarinnar kínverska herbergið\"}\n    ]"},"children":[{"type":"text","value":">\n  "}]},{"type":"text","value":"\n"}]}],"data":{"quirksMode":false}},"excerpt":"Turing-prófið Alan Turing (1912–1954) var enskur stærðfræðingur og rökfræðingur. Hann er oft kallaður „faðir tölvunarfræðinnar“, og það með…","frontmatter":{"path":"/is/1/3","title":"Gervigreind og heimspeki","part":1,"type":"section","section":3,"lang":"is"}}},{"node":{"htmlAst":{"type":"root","children":[],"data":{"quirksMode":false}},"excerpt":"","frontmatter":{"path":"/is/1","title":"Hvað er gervigreind?","part":1,"type":"part","section":null,"lang":"is"}}}]},"currentPart":{"htmlAst":{"type":"root","children":[],"data":{"quirksMode":false}},"frontmatter":{"path":"/is/1","title":"Hvað er gervigreind?","part":1,"quote":"Á ég eftir að missa starfið mitt í hendurnar á vél eða róbóta? Hvaða breytingar geta orðið vegna gervigreindar í mínu starfi á næstu tíu árum? Hvar er gervigreindartækni notuð núna og hvar má búast við henni næst?","quoteAuthor":"","bannerImage":{"publicURL":"/static/5cb707dcbce557b358c736c82a82b847/banner1.png"}}},"site":{"siteMetadata":{"languages":{"defaultLangKey":"en","langs":["en","fi","se","de","ee","fr","it","fr-be","no","lt","lv","nl-be","mt","hr","pl","en-ie","ga","nl","sk","da","ro","sl","is","de-at","en-lu","bg","cs","pt","es","el"]}}}},"pageContext":{"part":1,"type":"part","lang":"is"}},"staticQueryHashes":["3539470774"]}